ورود / ثبت ‌نام

گیربکس اتوماتیک پیچیده‌ترین مجموعه مکانیکی خودرو بعد از موتور است. صدها قطعه متحرک، کلاچ‌های چندگانه، شیرهای هیدرولیکی و مبدل گشتاور، همه در یک مجموعه فشرده کار می‌کنند. روغن ATF (Automatic Transmission Fluid) خون حیاتی این مجموعه است.

بهترین روغن گیربکس اتوماتیک فقط روان‌کاری نمی‌کند. هم‌زمان چندوظیفه حیاتی دارد: انتقال نیروی هیدرولیکی بین مبدل گشتاور و چرخ‌دنده‌ها، خنک‌کاری قطعات داخلی، تمیزکاری رسوبات و محافظت از کلاچ‌ها و بلبرینگ‌ها در برابر سایش. اگر روغن نامناسب بریزید یا تعویض را عقب بیندازید، هزینه تعمیر گیربکس اتوماتیک از ۵۰ میلیون تومان شروع می‌شود و بسته به مدل خودرو معلوم نیست که تا چه مقداری بالا می‌رود.

مشکل اصلی بازار ایران این است: تنوع روغن ATF بسیار زیاد شده و انتخاب درست بدون دانش فنی تقریباً غیرممکن است. Dexron، Mercon، WS، CVT، DCT؛ هر کدام کاربرد خاصی دارند. اشتباه‌گرفتن آنها گیربکس را نابود می‌کند.

انواع روغن ATF: تفاوت Dexron، Mercon و استانداردهای دیگر

هر سازنده گیربکس، استاندارد خاصی برای روغن تعریف کرده که اینجا ما مهم‌ترین‌ها را برای شما لیست کردهایم:

Dexron(جنرال موتورز)

پرکاربرد‌ترین استاندارد روغن ATF در دنیا. نسل‌های مختلفی دارد:

• Dexron II: قدیمی. دیگر تولید نمی‌شود. فقط در خودروهای قبل از ۲۰۰۰ میلادی مصرف داشت.
• Dexron III: جایگزین Dexron II. هنوز در بعضی خودروهای ایرانی و چینی استفاده می‌شود. ضریب اصطکاک و پایداری حرارتی متوسط.
• Dexron VI: آخرین نسل. ویسکوزیته پایین‌تر، عمر بالا‌تر و بازدهی بهتر. با نسل‌های قبلی سازگاری روبه‌عقب (Backward Compatible) دارد. یعنی اگر خودرو Dexron III می‌خواهد، می‌توانید Dexron VI بریزید. برعکسش صادق نیست.

Mercon (فورد)

• Mercon V: رایج‌ترین استاندارد فورد. در مزدا ۳ قدیمی هم استفاده می‌شود.
• Mercon LV: نسل جدید با ویسکوزیته پایین. مخصوص گیربکس‌های ۶ سرعته فورد و مزدا.

تفاوت Dexron و Mercon: هر دو روغن ATF هستند؛ ولی فرمول ضریب اصطکاک متفاوتی دارند. Dexron برای گیربکس‌های جنرال موتورز بهینه شده و Mercon برای فورد. جایگزین‌کردن بدون تأیید سازنده ریسک دارد.

سایر استانداردها

• Toyota WS (World Standard): مخصوص تویوتا و لکسوس. ویسکوزیته بسیار پایین. عمر بالا. با Dexron قابل‌جایگزینی نیست.
• Honda DW-۱/Z-۱: مخصوص هوندا. فرمول اختصاصی.
• ZF LifeguardFluid: مخصوص گیربکس‌های ZF که در بی‌ام‌و، آئودی و بعضی جگوارها استفاده می‌شود.
• CVT Fluid: روغن گیربکس CVT کاملاً متفاوت با ATF معمولی است. ریختن ATF در گیربکس CVT آن را نابود می‌کند. نیسان، میتسوبیشی و بعضی رنوها گیربکس CVT دارند.

•  

استاندارد	سازنده	نسل فعلی	ویسکوزیته	کاربرد اصلی
Dexron VI	جنرال موتورز	ششم	پایین	GM، خودروهای ایرانی AT
Mercon LV	فورد	جدید	پایین	فورد، مزدا
Toyota WS	تویوتا	-	بسیار پایین	تویوتا، لکسوس
Honda DW-۱	هوندا	-	متوسط	هوندا، آکورا
ZF Lifeguard ۸	ZF	هشتم	پایین	بی‌ام‌و، آئودی، جگوار
CVT NS-۳	جاتکو/نیسان	سوم	خاص	نیسان، رنو، میتسوبیشی

یک قانون ساده: هرگز روغن ATF را بر اساس رنگ انتخاب نکنید. رنگ قرمز یا سبز فقط رنگ است. استاندارد و تأییدیه روی بسته‌بندی ملاک است.

بهترین برندهای روغن گیربکس اتوماتیک

باتوجه‌به برندهای مختلف روغن گیربکس ما آنها را برای شما به دودسته برندهای خارجی و داخلی تقسیم‌بندی کرده‌ایم:

برندهای خارجی

مانول (Mannol): برند آلمانی باقیمت مناسب. محصولات ATF Dexron VI و CVT آن پرفروش هستند. کیفیت قابل‌قبول برای خودروهای ایرانی و کره‌ای. تأییدیه‌های GM و Ford دارد.

راونول (Ravenol): آلمانی، سطح کیفی بالا‌تر از مانول. محصولات تخصصی برای گیربکس‌های ZF، آیسین و جاتکو تولید می‌کند. برای خودروهای اروپایی و ژاپنی گزینه مطمئنی است. قیمت بالا‌تر ولی عملکرد حرف‌های.

ادینول (Addinol): آلمانی. محصولات ATF با طیف وسیع تأییدیه‌ها. در بازار ایران کمتر شناخته شده ولی کیفیت بالایی دارد.

والوالین (Valvoline): آمریکایی. یکی از قدیمی‌ترین برندهای روانکار دنیا. محصولات ATF آن با تأییدیه Dexron و Mercon در بازار ایران موجود هستند. اعتبار بین‌المللی بالا.

زیک (ZIC): کره‌ای، زیرمجموعه SK Lubricants. قیمت رقابتی و کیفیت مناسب. برای خودروهای کره‌ای مثل هیوندای و کیا گزینه خوبی است. تأییدیه‌های Dexron III و VI دارد.

آیسین (Aisin): ژاپنی. آیسین خودش سازنده گیربکس بسیاری از تویوتاها و لکسوس‌ است. روغن ATF آیسین عملاً همان روغن OEM محسوب می‌شود. اگر تویوتا یا لکسوس دارید، آیسین WS بهترین انتخاب ممکن است.

ایدلوب (Idlube): ساخت ترکیه. قیمت اقتصادی و کیفیت متوسط. برای خودروهای ایرانی و چینی قابل‌استفاده است.

بهترین ATF ایرانی

بهران: شناخته‌شده‌ترین برند ایرانی در حوزه روغن گیربکس. محصول بهران ATF Dexron III برای خودروهای ایرانی مثل پژو ۲۰۶ اتوماتیک، سمند و دنا مورداستفاده قرار می‌گیرد. قیمت مناسب. استاندارد ملی دارد. برای خودروهای لوکس یا گیربکس‌های حساس‌تر، برند خارجی امن‌تر است.

ایرانول: محصولات ATF با استاندارد Dexron III تولید می‌کند. قیمت اقتصادی و دسترسی آسان در سراسر ایران.

 ATF مناسب پژو ۲۰۶/۲۰۷ اتوماتیک و سمند

پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ اتوماتیک از گیربکس AL۴ (DP۰) استفاده می‌کنند. این گیربکس به ATF با مشخصات خاص نیاز دارد. توصیه کارخانه: Esso LT ۷۱۱۴۱ یا معادل آن. Dexron III هم قابل‌استفاده است؛ ولی بهترین عملکرد با روغن مخصوص AL۴ به دست می‌آید.

گیربکس AL۴ به حساسیت بالا معروف است. اگر روغن نامناسب بریزید، شیرهای هیدرولیکی (الکتروآل‌ها) خراب می‌شوند و تعویض دنده ضربه دار می‌شود. هزینه تعمیر الکتروآل AL۴ حداقل ۷ میلیون تومان است و می‌تواند خیلی بالا‌تر هم برود. سمند اتوماتیک هم گیربکس مشابهٔ دارد. همین توصیه‌ها برای آن هم صادق است.

برای مشاهده تمامی روغن‌های گیربکس و روغن گیربکس سواری با فیلتر بر اساس استاندارد و خودرو، بر روی هرکدام از لینک‌ها کلیک کنید.

زمان تعویض روغن گیربکس اتوماتیک و فیلتر

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات: «روغن گیربکس اتوماتیک عمری است و نیاز به تعویض ندارد.» این حرف غلط است حتی بهترین روغن گیربکس اتوماتیک هم نیاز به تعویض دارد. البته بعضی سازنده‌ها (مثل بی‌ام‌و و مرسدس) روغن گیربکس را «Lifetime Fill» اعلام کرده‌اند. اما متخصصان مستقل و بسیاری از نمایندگی‌ها تعویض هر ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر را توصیه می‌کنند. «عمری» در زبان سازنده یعنی عمر گارانتی، نه عمر واقعی خودرو. در مقالهٔ زمان تعویض روغن گیربکس؛ هر چند کیلومتر باید واسکازین را عوض کنیم؟ به‌طور کامل به این موضوع پرداخته شده است.

جدول زمان تعویض

نوع گیربکس	فاصله تعویض (کیلومتر)	نوع ATF توصیه‌شده	حجم تقریبی
AL۴ (DP۰)	۴۰٬۰۰۰–۶۰٬۰۰۰	LT ۷۱۱۴۱ / Dexron III	۴ لیتر (تعویض ساده)
AL۴	۴۰٬۰۰۰–۶۰٬۰۰۰	LT ۷۱۱۴۱ / Dexron III	۴ لیتر
آیسین ۶AT	۶۰٬۰۰۰–۸۰٬۰۰۰	Toyota WS	۴–۵ لیتر
۶AT	۶۰٬۰۰۰–۸۰٬۰۰۰	SP-IV / Dexron VI	۷–۸ لیتر (کل)
۶AT	۶۰٬۰۰۰–۸۰٬۰۰۰	SP-IV	۷ لیتر
CVT	۴۰٬۰۰۰–۶۰٬۰۰۰	NS-۳ CVT	۵–۶ لیتر
DP۲/DP۸	۶۰٬۰۰۰	Elf Renaultmatic D۳	۴ لیتر

فیلتر گیربکس اتوماتیک را هم‌زمان با روغن تعویض کنید. فیلتر کثیف باعث افت فشار هیدرولیکی و تعویض دنده نامنظم می‌شود. در بعضی گیربکس‌ها فیلتر داخلی است و تعویض آن نیاز به باز کردن کارتل دارد. در بعضی دیگر فیلتر بیرونی است و تعویضش ساده‌تر.

علائم نیاز به تعویض فوری

• لرزش یا ضربه هنگام تعویض دنده
• تأخیر محسوس در در‌گیری دنده (مخصوصاً از P به D)
• بوی سوختگی از روغن گیربکس
• تغییر رنگ روغن از قرمز شفاف به قهوه‌ای تیره یا سیاه
• نشتی روغن از زیر خودرو
• روشن‌شدن چراغ هشدار گیربکس روی داشبورد

اگر هر کدام از این علائم را دارید، فوری اقدام کنید. ادامه‌دادن با روغن خراب، صفحات کلاچ و باندها را می‌سوزاند. تعمیر بعد از سوختن کلاچ یعنی اورهال کامل گیربکس.

جدول مقایسه بهترین روغن گیربکس اتوماتیک

برند	محصول	استاندارد	فناوری	مناسب برای	قیمت (نسبی)
آیسین	AFW+	Dexron III/VI, WS, SP-III	سینتتیک	تویوتا، لکسوس، هیوندای	بالا
راونول	ATF ۶HP	ZF Lifeguard ۶	تمام‌سینتتیک	بی‌ام‌و، آئودی، جگوار	بالا
مانول	Dexron VI	GM Dexron VI	سینتتیک	GM، خودروهای ایرانی	متوسط
والوالین	MaxLife ATF	Dexron III/VI, Mercon V	سینتتیک	همه‌کاره	متوسط
زیک	ATF Multi	Dexron III/VI, Mercon V	سینتتیک	هیوندای، کیا، عمومی	متوسط
بهران	ATF Dexron III	Dexron III	معدنی/نیمه‌سینتتیک	خودروهای ایرانی	پایین
ادینول	ATF XN Plus	Dexron VI, Mercon LV	تمام‌سینتتیک	خودروهای اروپایی	بالا
ایدلوب	ATF III	Dexron III	نیمه‌سینتتیک	خودروهای ایرانی/چینی	پایین

نکته: روغن گیربکس CVT در این جدول نیست؛ چون ماهیت متفاوتی دارد. اگر خودرو شما گیربکس CVT دارد (نیسان جوک، میتسوبیشی لنسر، رنو کپچر)، حتماً روغن مخصوص CVT بخرید. روغن ATF معمولی در CVT فاجعه به بار می‌آورد.

نکات مهم هنگام خرید و تعویض

چند نکته که رعایتشان از خسارت‌های سنگین جلو‌گیری می‌کند:

اول‌ازهمه دفترچه خودرو. استاندارد دقیق روغن ATF موردنیاز گیربکس شما در دفترچه ذکر شده. اگر دفترچه ندارید، خودروی خود را در سایت شهر روغن جست‌وجو کنید و مشخصات سازگار را ببینید.

روغن ATF و روغن گیربکس دستی یکی نیست. گیربکس دستی از روغن‌های GL-۴ یا GL-۵ استفاده می‌کند که فرمول کاملاً متفاوتی دارند. مخلوط نکنید.

تعویض روغن گیربکس اتوماتیک دو روش دارد: تعویض ساده (Drain & Fill) که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد روغن عوض می‌شود، و تعویض کامل با دستگاه فلاشینگ که ۹۰ درصد یا بیشتر تعویض می‌شود. روش دوم مؤثر‌تر است؛ ولی هزینه بالاتری دارد. برای گیربکس‌های حساس مثل AL۴ پژو، تعویض کامل توصیه می‌شود.

از خرید روغن ATF فله‌ای یا بدون برچسب بپرهیزید. محصولات تقلبی در بازار ایران زیاد است. همیشه از فروشنده معتبر بخرید. تمامی محصولات روغن گیربکس و فیلتر گیربکس اتوماتیک با تضمین اصالت کالا در فروشگاه شهر روغن موجود هستند.

سؤالات متداول دربارهٔ بهترین روغن گیربکس اتوماتیک

آیا می‌توانم Dexron VI را به‌جای Dexron III بریزم؟
بله Dexron VI سازگاری روبه‌عقب دارد و جایگزین رسمی Dexron III است. برعکسش ممکن نیست؛ Dexron III  مشخصات Dexron VI را برآورده نمی‌کند.

روغن ATF چه رنگی باید باشد؟
روغن تازه معمولاً قرمز روشن یا صورتی شفاف است. اگر قهوه‌ای تیره یا سیاه شده، فوری تعویض کنید. بوی سوختگی هم نشانه بدی است.

تفاوت روغن گیربکس اتوماتیک با CVT چیست؟
کاملاً متفاوت‌اند. روغن CVT برای سیستم تسمه و پولی طراحی شده و ضریب اصطکاک خاصی دارد. ریختن ATF معمولی در CVT باعث لغزش تسمه و خرابی گیربکس می‌شود.

آیا روغن گیربکس اتوماتیک واقعاً عمری است؟
خیر. حتی سازنده‌هایی که «Lifetime» اعلام کرده‌اند، منظورشان عمر گارانتی (معمولاً ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر) است. برای عمر طولانی‌تر گیربکس، هر ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر تعویض کنید.

چطور بفهمم گیربکس من اتوماتیک معمولی است یا CVT؟
دفترچه خودرو را بخوانید. یا اگر هنگام شتاب‌گیری دور موتور ثابت می‌ماند و سرعت بالا می‌رود (بدون ضربه تعویض دنده)، احتمالاً CVT دارید. همچنین می‌توانید مدل خودرو خود را در وب‌سایت شهر روغن پیدا کرده یا اینکه برای مشاوره رایگان و انتخاب بهترین روغن گیربکس اتوماتیک برای خودرو خود، با کارشناسان ما تماس بگیرید.